13:40
Негизги түшүнүктөр жана максаттары
Акымшылык кодекс (расмий аталышы, Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодекси 2021-жылдын 28-октябрындагы №127) — өлкөдө кылмыштуулукка каршы күрөштүн эң маанилүү документи болуп калды․ Ал:
- жарандардын укуктарын жана эркиндиктерин,
- мүлктү жана коомдук тартипти,
- айлана-чөйрөнү жана конституциялык түзүлүштү
кылмыштуу кол салуулардан коргоону максат кылат․
Бөлүмдөр жана түзүлүшү
I БӨЛҮМ, КЫЛМЫШ-ЖАЗА МЫЙЗАМЫ
1-Глава: принциптер жана милдеттер
- Мыйзамдуулук принциби — жосун кылмыштуулугу жана жазалануусу өзгөчө кодекстин беренелери менен гана аныкталат․
- Юридикалык аныктык — тиешелүү беренелер жосундун бардык белгилерин так жана кеңири түшүндүрүүсүз көрсөтүшү керек․
- Теңчилик — жынысы, тили, дини, жашы же социалдык абалына карабастан бардык жарандар бирдей жоопкерчиликке тартылат․
- Күнөө, адам өзүнүн күнөөсү далилденмейинче кылмышкер деп табылбайт․
- Адилеттүүлүк — жаза кылмыштын оордугуна жана жагдайларга ылайык болушу керек․
- Гуманизм — жаза денеге зыян келтирбеши, адамдын кадыр-баркын кемсинтпеши зарыл․
II БӨЛҮМ, КЫЛМЫШТЫН ТҮШҮНҮГҮ
Кылмыш деген эмне?
18-берене боюнча кылмыш — коомго коркунуч келтирген, күнөөлүү жана жазалануучу жосун (аракет же аракетсиздик) деп таанылат․
Классификациясы
- Коркунучтуулугу аз, эркиндиктен ажыратуу каралбайт․
- Анча оор эмес, 5 жылга чейин эркиндиктен ажыратылат․
- Оор кылмыш — 5–10 жылга чейин․
- Өзгөчө оор — 10 жылдан өмүр боюна чейин․
III БӨЛҮМ — УЛУТТАРАРАЛЫК АСПЕКТИЛЕР
Экстрадициялоо (өткөрүп берүү)
15-берене жарандын мамлекетке өткөрүп берүүгө тыюу салат:
- Кыргыз жарандары башка мамлекетке өткөрүлбөйт․
- Чет өлкөлүк жарандар эл аралык келишим же эки тараптуу мамиле болсо гана өткөрүлүшү мүмкүн․
Мамлекеттик порталдар жана маалымат булактары
| Мамлекеттик орган | Сайт | Колдонмо |
|---|---|---|
| Министерство юстиции КР | cbd․minjust․gov․kg | Централизованный банк данных правовой информации |
| МВД КР | mvd․gov․kg | Нормативдик база, жарандар үчүн кызмат көрсөтүүлөр |
Жыйынтык
Акымшылык кодекс — заманбап Кыргызстандын кылмыш-укуктук системасынын өзөгү․ Ал адилеттүүлүк, гуманизм, мыйзамдуулук жана жарандардын теңчилиги принциптерине негизделген․ Ар бир жаран мыйзам алдында жоопкерчиликке тартылат, бирок ошол эле учурда анын укуктары жогорку деңгээлде корголот․
Толук текст кодексти МВД расмий сайтынан же Минюсттун ЦБД порталынан кыргыз жана орус тилдеринде окусаңыз болот․